أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
90
قانون ( فارسى )
موسير آن را خوب گرداند و بويژه موسير خام و اگر موسير خام هضم نشود درد و پيچ شكم ( مغص ) آورد و سبب نفخ گردد . اندامان دفعى : شهوتانگيز است . بزرقطونا ( اسفرزه ) : اسفرزه دو نوع است : زمستانى و تابستانى . و اندازهء درمانى آن چه زمستانى ، چه تابستانى به وزن دو درهم است . گزينش : بهترينش پرمايه و چاق كه در آب تهنشين مىشود . مزاج : در دوم سرد و تر . خاصيت : خرد شده آن را در روغن گل بجوشانند قابض است . با سركه ضماد كنند سردرد را به كلى از بين مىبرد . دمل و جوش : با سركه بهم زنند در مداواى ورمهاى گرم ، مورچه ، جمره ، باد سرخ ، و بويژه دملهاى بناگوش و دملهاى بلغمى بسيار مؤثر است . مفاصل : ضمادش با سركه و روغن گل پيچش عصب و ترنجيدگى عصب و نقرس و درد گرم مفاصل را درمان مىكند . سر : ضمادش را بر سر گذارند سردرد گرم علاج شود . سينه : سينه را تماما نرم مىكند . اندامان غذا : لعاب اسفرزه با روغن گل ، يا با روغن بادام تشنگى صفرايى شديد را تسكين دهد . اندامان دفعى : وزن دو درهم اسفرزه را در روغن گل مخلوط كنند . اسهال را بند آورد و از خراش جلوگيرى كند . و بويژه براى كودكان بسيار مفيد است . آبى كه از آن گرفته مىشود يا هرآنچه از آن آب گرفته مىشود اگر با روغن بنفشه باشد شكم را روان كند . تبها : تناول آن شدت تبهاى گرم را تسكين دهد . بويانس : اكثرا بيخ آن را به كار مىبرند . انگم و شيرهاى هم دارد كه انگم از شيره قوىتر است . بويانس را با روغن زيتون ، آبكامه ، كمى شراب مخلوط مىكنند و بهم مىزنند تا غليظ شود و هرچه پرمايهتر شود مفيدتر است . مزاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : تحليلبرنده است . زخم و قرحه : از شدت خشككنندگى كه در آن است پوسته استخوان فاسد شده را جدا مىكند و چرك زخم را از بين مىبرد . مفاصل : با اعصاب بسيار سازگار است . اندامهاى تنفسى : زائدههاى غليظ را كه در سينه باشند بيرون آورد . براى شش خوب است . تناول آن و ضماد آن داروى ريه و قرحههاى ريه است . اندامان غذا : اگر بويانس را بر طحال مالند يا بويانس را در آب گرم حل كنند و بر طحال مالند سختى طحال را از بين مىبرد . بسروبلح ( خرماى كال و نيمهرسيده ) : « 1 » هر دو نوع مشهورند و ميوهء گرمسيرى هستند . مزاج : در دوم سرد و خشكند . كال از خرماى زرد ( قسب ) قابضتر است . خاصيت : خرما نفاخ است و بويژه اگر بعد از آن آب بخورند . سركهء خرما در آغاز شيرين شدنش قرقر به راه مىاندازد و راهبندانهايى در درون ايجاد مىكند . پختهء غورهء خرما - خرماى كال - التهابات را تسكين دهد و حرارت غريزى را به حال خود مىگذارد . خوردن كال و كمرسيدهء خرما چون زياد باشد خلطهاى غليظ پديد آيند . سر : خرماى كال سردرد آورد و اگر بيش از حد بخورند شايد سكته به بار آورد . خرماى كال و كمرسيده هر دو براى لثه و
--> ( 1 ) - بسر : غورهء خرما - بلح : خرمايى كه تازه دارد مىرسد و نرم نشده .